جه لال شوانی

ماوه یه کی  زۆره هه وڵی چاره سه رکردنی کێشه ی کورد له باکووری کوردستان  که و تۆته گڕ
جا له ژێر کاریگه ری ده ره کی  یان  ناوه کی که له سه ر تورکیاییه  ئه و یش یه کێتی ئه وروپا  یان کاری گه ری ئه مریکا یان سیاسه تی ناوخۆی تورکیا . پاش ئه وی تورکیا بۆی روون بۆوه که ناتوانی کێشه ی کورد هه روا به ئاسانی بنبڕ بکات له به ر چاووی جیهان و رای گشتی جیهانی . ئه مرۆکه  سه رده می گلۆبالیزم و گه شه پێدانی دیموکراسیه ته باڵی به سه ر جیهان کێشاوه  ئیتر کاتی ئه وه نه ما گه لانی داگیر که ر به ئاره زووی خۆیان گه مه به چاره نووسی مییله تانی ژیر ده سته بکه ن ، ئه مرۆ هیچ کێشه یه ک نیه  پێ بووترێ کێشه ی  ناووخۆی  ووڵاتێک به تایبه تی کێشه ی چه وسانه و‌ه ی   گه لان و داگیرکردن  و مافی مرۆڤ ، له کۆتایی سه ده ی بیسته م و سه ره تایی سه ده ی  بیستو یه  که مه وه  یه کێک له پێوه ره  هه ره گرنگه کانی  پێشکه وتنی هه ر ووڵاتێک یان دیاریکردنی   سسیته می  سیاسی هه ر وولاتێک که ئایا دیموکراسیه یا نا  ئه وه ش مافی مرۆڤ و ئابووری ئازاده . تورکیا یه کێکه له و ووڵاتانه ی که هه ر له سه ره تای دروست بوونی کۆماری تورکیا له سالی 1923 وه تا ئێستا هه وول ده دات که خۆی زیاتر له ئه و روپا  نزیک بکاته وه به تایبه تی له م ساڵانه ی  دوایی که هه وڵه کانی  زیاتر چڕ کردۆته وه  بۆ  بوونه ئه ندام له یه کێتی ئه وروپا به ڵام  تائێستا             سه رکه ووتنی به ده ست نه هێناوه  یه کێک له  هۆکاره سه ره کییه کانی  وه ک ئاماژه م  پێکرد ماڤی مرۆڤه  به تایه به تی  کورد و به گشتی  نه ته وه کانی تر له تورکیا  .  ئه گه ر ئێستا خۆیندنه وه یه ک بۆ ناووچه که بکه ین  ده بینین  دوو جۆره  نه خشه رێگا  یان بڵین  دوو جۆر چاره سه ر هه یه        یه کێکیان ئه وه یه  که پارتی ( داد و گه شه پێدان ) به سه رۆکایه تی ( ره جه ب ته ییب ئه ردۆغان ) که ئه م   پارته  له  تورکیا  تا ئێستا  توانیویه تی  به شێوه یه کی  ئاشکرا  باس له کێشه ی کورد و   چۆنیه تی چاره سه ری بکات  ،  ئه وه ش له ژێر هه ندێ هۆ کاری ناووه کی و ده ره کییه وه یان     له ژێر کاری گه ری  گۆڕانی  سیسته می سیاسی  جیهانی و چاره سه رکردنی کێشه کانی خۆر هه ڵاتی ناوه راست . ئه م کرانه وه ی ترکیا به رووی کورد هه ڵقوڵووی  پرۆگرامی  سیاسی  پارتێکه   که ئێستا پارتی سه رده سته ره نگی داوه ته وه له سه ر سیاستی ناووه و ده ره وه ی تورکیا ، ئه م پرۆسه یه پرۆسه یه کی درێژ خایه ن ده بی  ، چ له رووی  روون کردنه وه ی  کێشه که و قبول کردنی مافی  گه لی کورد  له ئاستی سیاسی  و فه رهه نگی و کلتوری له به ر ده م شا قامی  سیاسی و کۆمه ڵایه تی و کۆمه لگای تورکی چونکه سیاسه تی ( من هه م تۆ نابێ ببی ) چه نده ها  ساڵه زاڵه    به سه ر سیاسه تی  رژێمه  یه ک له  داوی یه که کانی تورکیا . ئه م پرۆسه یه  پرۆسه ی  ئاشتی یان چاره سه ری  کێشه ی کورد  پێش هه موو شتێک  پێویسته  زمینه ی بۆ خۆش بکرێ  ئه وه ش به هاووکاری  هه ردوولا ، ئه وسا  ببرێته  به رده م  په رله مانی  تورکیا و بکرێ به یاسا پاشان         جێ به جی بکرێ . به و بۆچوونه ی که ئێستا  تورکیا باسی لێوه ده کات و پیاده ی ده کات نه خشه ی
 داناوه بۆی زۆر جار گومانی  لێده کرێ  به هۆی هه ندێ هه ڵسوکه وتی ده سه ڵاتی تورکی و به شدارنه کردنی هه موو لایه نه سیاسیه کانی کورد و یان گرتنی هه ندێ ئه ندامانی پارته سیاسیه کانی دی کوردی . وه له لایه که دی  دی به رنامه ی سیاسی سه کردایه تی کورد به تایبه تی ( پارتی کرێکارانی کوردستان ) بۆ گه یشتن به مافه کانی گه لی کورد له باکوری کوردستان ئایا تا چ ئاستێک له رووی مافه نه ته وییه کانی گه لی کورده ، ئایا ئه و داواییه ی یا خود ئه وپرۆگرامه ی  که دارێژاوه و په یره ی ده که ن ( دیموکراسی ) یان به دیموکراتیزه کردنی کۆمه لگای تورکی به تایبه تی و  ناووچه که به گشتی ، ئایا ئه و دیموکراسیه ته  خه وو نه کانی  کورد چاره سه ر ده کات  یان له ئاستی داواکاریی و بنه ما  نه ته وه ییه کانی  کورده  ئایا کورد  ده توانێ  تورکیا بکاته  ووڵاتێکی دیموکراسی مافی گه لی کورد  دابین بکات  له ساییه ی دیموکراسی ؟ یان دیموکراسیه ت ده توانی مافی نه ته وه یی چاره سه ر بکات و خه وونی کورد تێر بکات ئه مانه هه مووی جیگای پرسیارن ؟ من پێم واییه کێشه ی ئێمه کێشه کی بوون و نه بوونه نه ک  کێشه ی دیموکراسی  وه کێشه ی  ئێمه به دیموکراسی چاره سه رناکرێ ، نه بوونی ئێمه  ئه مه سیاستی داگیر که رانه  وه بوونی ئێمه  پیوه سته  به دروست کردنی کیانی کوردی  یان دورست کردنی ده وله تی کوردی یان هه وول دان و هه نگاو نان بۆ دروست کردنی ده وڵتی سه ربه خۆی کوردی له ژێر هه ندێ تیوری سیاسی .